Ο σύγχρονος δικηγόρος στη διαμεσολάβηση: Ο ρόλος μας αλλάζει

Εύη Αυλογιάρη, δικηγόρος, διαμεσολαβήτρια , πρόεδρος ADR HELLENIC TRAINING HUB 

Τα τελευταία χρόνια η διαμεσολάβηση έχει αποκτήσει μια ολοένα και σημαντικότερη θέση στην επίλυση των διαφορών. Δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική διαδικασία αντί της δικαστικής οδού. Αντιπροσωπεύει μια διαφορετική φιλοσοφία επίλυσης συγκρούσεων, που βασίζεται στον διάλογο, στη συνεργασία και στην αναζήτηση λύσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων. Με αφορμή την παρουσίαση του νέου Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου για τον ρόλο του παραστάτη δικηγόρου.

Μέσα από την πολυετή εμπειρία μου ως δικηγόρου, διαμεσολαβήτριας και εκπαιδεύτριας διαμεσολαβητών, έχω διαπιστώσει ότι η επιτυχία μιας διαμεσολάβησης δεν εξαρτάται μόνο από τον διαμεσολαβητή ή από τη διάθεση των μερών να συζητήσουν. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τον τρόπο με τον οποίο ο δικηγόρος αντιλαμβάνεται τον ρόλο του.

Ο σύγχρονος δικηγόρος δεν καλείται μόνο να υπερασπιστεί τα νομικά δικαιώματα του πελάτη του. Καλείται να γίνει στρατηγικός σύμβουλος, διαπραγματευτής και συνοδοιπόρος σε μια διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε μια ασφαλή, δημιουργική και βιώσιμη συμφωνία.

Με αφορμή τη μακρόχρονη ενασχόλησή μου με τη διαμεσολάβηση, θα ήθελα να μοιραστώ ορισμένες σκέψεις που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικές.

 1. Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η αλλαγή νοοτροπίας

Στη διαμεσολάβηση δεν προσπαθούμε να νικήσουμε τον αντίδικο.

Προσπαθούμε να λύσουμε το πρόβλημα.

Αυτό σημαίνει ότι αφήνουμε πίσω τη λογική της σύγκρουσης και εστιάζουμε στην αναζήτηση μιας λύσης που θα είναι αποδεκτή και εφαρμόσιμη για όλους.

 2. Η προετοιμασία είναι διαφορετική από εκείνη μιας δίκης

Η επιτυχία μιας διαμεσολάβησης ξεκινά πολύ πριν από τη συνάντηση.

Ο δικηγόρος οφείλει να γνωρίζει όχι μόνο τα νομικά επιχειρήματα αλλά και τις πραγματικές ανάγκες του πελάτη του.

Τι είναι αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο;

Ποια είναι τα όριά του;

Ποιους κινδύνους είναι διατεθειμένος να αναλάβει;

Ποια λύση θα μπορούσε πραγματικά να τον ικανοποιήσει;

Αυτές οι απαντήσεις είναι συχνά πιο σημαντικές από οποιαδήποτε νομολογία.

 3. Η διαπραγμάτευση είναι βασική επαγγελματική δεξιότητα

Στη διαμεσολάβηση δεν αρκεί να έχουμε δίκιο.

Χρειάζεται να μπορούμε να επικοινωνούμε αποτελεσματικά, να πείθουμε, να ακούμε και να χτίζουμε εμπιστοσύνη.

Οι δεξιότητες της διαπραγμάτευσης αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης δικηγορίας.

 4. Πίσω από κάθε υπόθεση υπάρχει ένας άνθρωπος

Πίσω από κάθε φάκελο υπάρχουν άνθρωποι που αγωνιούν, φοβούνται, θυμώνουν ή απογοητεύονται.

Όσο καλύτερα κατανοούμε αυτή την ανθρώπινη διάσταση, τόσο αποτελεσματικότερα μπορούμε να υποστηρίξουμε τον πελάτη μας.

 5. Η ευγένεια και η ενσυναίσθηση είναι δύναμη

Η αποφασιστικότητα δεν ταυτίζεται με την επιθετικότητα.

Ένας δικηγόρος μπορεί να υπερασπίζεται με συνέπεια τα συμφέροντα του πελάτη του, χωρίς να προσβάλλει, να διακόπτει ή να απαξιώνει την άλλη πλευρά.

Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι οι πιο επιτυχημένες διαμεσολαβήσεις πραγματοποιούνται όταν όλοι αισθάνονται ότι ακούγονται και αντιμετωπίζονται με σεβασμό.

Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει υποχώρηση.

Σημαίνει προσπάθεια κατανόησης της οπτικής του άλλου, ώστε να μπορέσουμε να βρούμε κοινό έδαφος.

 6. Η συμπεριφορά μας είναι μεταδοτική

Η ηρεμία δημιουργεί ηρεμία.

Η ενεργητική ακρόαση προκαλεί ακρόαση.

Ο σεβασμός γεννά σεβασμό.

Αντίθετα, η επιθετικότητα, η ειρωνεία και οι προσωπικές επιθέσεις συνήθως οδηγούν τη διαδικασία σε αδιέξοδο.

 7. Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν σημασία

Η γλώσσα επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Προτιμώ να μιλώ για «άλλο μέρος» αντί για «αντίπαλο», για «προτάσεις επίλυσης» αντί για «απαιτήσεις» και για «συζήτηση» αντί για «μάχη».

Οι λέξεις μπορούν να μειώσουν την ένταση και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για συνεργασία.

 8. Η λύση ανήκει στα ίδια τα μέρη

Ούτε ο δικηγόρος ούτε ο διαμεσολαβητής αποφασίζουν.

Η απόφαση ανήκει αποκλειστικά στα ίδια τα μέρη.

Ο δικός μας ρόλος είναι να τα βοηθήσουμε να λάβουν μια σωστά ενημερωμένη και ώριμη απόφαση.

 9. Η υπομονή είναι απαραίτητη

Δεν οδηγούνται όλες οι διαμεσολαβήσεις άμεσα σε συμφωνία.

Πολλές φορές τα σημαντικότερα βήματα γίνονται μετά τη συνάντηση, όταν τα μέρη επεξεργάζονται όσα άκουσαν και βλέπουν τη διαφορά με πιο καθαρή σκέψη.

Η υπομονή και η επιμονή αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας.

 10. Ο δικηγόρος πρέπει να αναγνωρίζει και να αναδεικνύει την αξία της συμμετοχής του στη διαμεσολάβηση

Πιστεύω ότι στην Ελλάδα πρέπει να αλλάξουμε και τη δική μας νοοτροπία ως δικηγόροι.

Η συμμετοχή μας στη διαμεσολάβηση δεν είναι μια τυπική παρουσία.

Προϋποθέτει προετοιμασία, μελέτη, στρατηγική, διαπραγμάτευση, συμβουλευτική υποστήριξη και συνεχή καθοδήγηση του πελάτη.

Πρόκειται για μια εξειδικευμένη νομική υπηρεσία υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι οι δικηγόροι πρέπει να αμείβονται για τον ρόλο τους ως νομικοί παραστάτες στη διαμεσολάβηση και να εξηγούν στους πελάτες τους γιατί η παρουσία τους αποτελεί σημαντική επένδυση για την επιτυχή έκβαση της υπόθεσης.

Η αξία αυτής της υπηρεσίας πρέπει πρώτα να γίνει αντιληπτή από εμάς τους ίδιους και στη συνέχεια να επικοινωνηθεί με σαφήνεια στους εντολείς μας.

11. Κάθε δικηγόρος αξίζει να εκπαιδευτεί στη διαμεσολάβηση

Πιστεύω βαθιά ότι κάθε δικηγόρος θα ωφεληθεί από τη βασική εκπαίδευση στη διαμεσολάβηση, ακόμη και αν δεν επιθυμεί ποτέ να ασκήσει το επάγγελμα του διαμεσολαβητή.

Η εκπαίδευση αυτή προσφέρει δεξιότητες που σήμερα είναι απαραίτητες σε κάθε σύγχρονο νομικό.

Μαθαίνει κανείς να διαπραγματεύεται αποτελεσματικά, να επικοινωνεί καλύτερα, να ακούει ουσιαστικά, να διαχειρίζεται δύσκολες συζητήσεις και να αναγνωρίζει τα πραγματικά συμφέροντα των μερών.

Παράλληλα, γνωρίζοντας τη διαδικασία από μέσα, μπορεί να προετοιμάσει πολύ καλύτερα τον πελάτη του για τη διαμεσολάβηση και να τον υποστηρίξει ουσιαστικά σε κάθε στάδιό της.

Επιπλέον, αποκτά τα κατάλληλα κριτήρια ώστε να επιλέγει τον καταλληλότερο διαμεσολαβητή για κάθε υπόθεση, ανάλογα με το αντικείμενο της διαφοράς, τις ιδιαιτερότητές της και τα χαρακτηριστικά των μερών.

Η επιλογή του κατάλληλου διαμεσολαβητή μπορεί πολλές φορές να καθορίσει την επιτυχία της διαδικασίας.

Η δικηγορία αλλάζει.

Οι κοινωνίες αλλάζουν.

Οι ανάγκες των πολιτών αλλάζουν.

Πιστεύω ότι ο δικηγόρος του μέλλοντος δεν θα ξεχωρίζει μόνο για τις νομικές του γνώσεις. Θα ξεχωρίζει για την ικανότητά του να επικοινωνεί, να διαπραγματεύεται, να εμπνέει εμπιστοσύνη και να οδηγεί τους ανθρώπους σε λύσεις.

Αυτός είναι ο ρόλος που αξίζει να υπηρετήσουμε.

Γιατί η πραγματική επιτυχία του δικηγόρου δεν μετριέται μόνο από τις δικαστικές αποφάσεις που κερδίζει, αλλά και από τις διαφορές που βοηθά να λυθούν με αξιοπρέπεια, υπευθυνότητα και σεβασμό.